Drama, Akıl ve Zeka Oyunları

Drama Nedir?

Drama Tanımı: Drama, kişiler arasındaki doğrudan iletişimi sağlayan, kendini ve karşısındakini tanıma, birbirini anlama, doğaçlama ve yaratma gibi etkinlikleri içeren bir yöntemdir.

Drama tiyatro tekniklerinden yararlanılır ancak drama tiyatro demek değildir. Drama bir grup etkinliğidir. Seyirci ve oyuncu ayrımı yoktur. Bütün grubun katılımı ile anında oluşturmadır. Belli bir metni yoktur ve önceden prova yapmayı gerektirmez. Dekor kostüm ve aksesuar zorunluluğu yoktur. Grup dinamiğine dayalı oyunlaştırmadır. Anında oluşturmayı, yaratmayı içerdiği için yaratıcı drama olarak ta kaynaklarda yer almaktadır.

Dramanın adlandırılmasında; yapmak, etmek, eylemek, anlamına gelen yunanca “dran” kelimesinden yararlanılmıştır. Halk dilinde kullanılan dram kelimesi de aynı kökten gelmektedir. Bu iki kelimenin benzerliği anlamlarının da aynı olduğunu göstermez.

Dırama, tasarımların eyleme dönüşebileceği insansal gelişime de denir. Engelsizce yaratıcı olabilmek; kendini tanımayı ve kalıplaşmış düşüncelerden kurtulmuş olmayı gerektirir. Drama aynı zamanda insana ilişkin eylemlerin tasarlandığı ve eyleme dönüştürüldüğü yoldur. Drama sözlük anlamı olarak “bir sahne oyununda olduğu gibi geçen hayat olayları” şeklinde tanımlanabilir.

Gerçek yaşamda da örneğin; evden ya da okuldan çıkmadan önce yapılacakları düşünmek ve düşünülenleri yapmak dramadır.
Yaşamda senaryomuz olmadan oynuyoruz sürekli doğaçlamalar yapılmaktadır. Genellikle yaşamsal gelişmeler doğrultusunda “Şimdi ne olacak” şeklinde düşünülmektedir. Buna göre her duruma uygun bir rol bulunmakta ve kişiler bu rolleri oynamaktadır. Drama insanın sadece davranışları yönüyle ilgili değildir. İnsanın toplumsal bir varlık olması onu yaşamda yer alan birçok alanla karşı karşıya getirmektedir. Bu durum aşağıdaki tablo ile belirlenmiştir.

Yaratıcı Drama: Bir durumu bir davranışı, bir tümceyi, bir fikri, bir kavramı, ya da bir problemi tiyatral teknikler yardımı ile oyun etkinliklerini bir arada kullanarak canlandırmaktır. Yaratıcı drama etkinlik olarak olaylara, olgulara, yaşantı ve bilgilere farklı bir biçim, yeni bir yapı kazandırır.

Doğaçlamalardan oluşan yaratıcı drama katılımcıların kendi yaratıcı düşünceleri ile buldukları, özgün düşünce yapılarının ürünleri, hatırladıkları yaşama dair birikimleri ve bilgileri önceden yazılmış bir metin olmadan uygulanır. Yaratıcı drama etkili eğitimde yaşayarak öğrenmeyi sağlayan yaşamsal bir faktördür.

Eğitsel Drama: Çocuğun her konuda, her türlü eğitimini sağlamak için uygulanan eğitim ve öğretim tekniğidir. Eğitimde dramaya kısaca okul oyunu da denebilir. Bir grup etkinliği olup iletişim ile gerçekleşir.

Eğitimde drama öğrencinin; Kendini ifade etme, özgüven duygusu geliştirme, psiko-motor, zihin dil yönünden gelişim sağlama, empati kurarak çok yönlü düşünebilme, iş birliği, dayanışma, paylaşım gibi duyguların gelişimi, eğitim ve öğretimde olumlu rol oynama, rahatlama, öğrenilen bilgilerin kalıcı olabilmesi, olaylara ve durumlara farklı bakış açılarına sahip olma, demokratik ortamlar oluşturarak tartışma eleştirme ve eleştirilere açık olmayı öğrenmesini sağlayan bir süreçtir.

Dramanın Önemi: İnsan kişiliğinin temelinin 0-6 yaş döneminde belirlendiği, daha sonraki yıllarda bu gelişimin devam ettiği bilimsel olarak kabul edilmiş bir gerçektir. Dramanın çocuk merkezli eğitim sisteminde çok önemli bir yeri vardır. Bu sistemde öğretmen-öğrenci ilişkisi ve öğrencilerin arkadaşları ile olan ilişkileri verilen eğitimöğretimin verimliliğini sağlar.

Drama, hedefin toplumda hoşgörülü, birbirini anlayan, demokratik insanlar yetiştirmek olduğu günümüzde, bu hedefe ulaşmada çok önemli bir yer tutar. Dramanın her eğitim sisteminde ve kademesinde uygulanabilir bir etkinlik olması önemini bir kez daha vurgulamaktadır. Drama aynı zamanda bir sanat formu olarak verdiği haz ve doyum açısından da çok önemlidir.
Yaratıcı drama öğrenme yönüyle zihinsel, sosyal ve psikomotor yeteneklerle bütünleşmesi açısından da büyük önem taşır. Her öğrenme sürecinde bulunan pek çok beceri yaratıcı dramaya katılım yoluyla elde edilir. Yaratıcı dramada etkinlikler ve katılımcıların kazandırdığı değerlerle birlikte düşünüp hareket edilir. Bu yönüyle de drama kişilerin duygu ve düşüncelerine değer verir. Yaratıcı drama zihinsel becerilerin ve kişilik özelliklerinin geliştirilmesinde temel eğitim modeli olması yönüyle de önemlidir.

Dramanın en önemli yanlarından biri, bireyde hareket, duyu, dil, düşünce, iletişim ve duygunun sentezlenmesini sağlamasıdır. Bireyde empati kültürü oluşturmayı amaçlar. Dramanın en önemli değerlerinden birisi de duyarlılık eğitimi kazandırmasıdır. Dramada gerçekleştirilen pek çok yaratıcı süreç vardır. Bu süreçler sonunda birey kendisinde saklı yetenekleri keşfeder, en verimli olduğu alanı seçer ve o alanda düşünen, zevkle çalışan, üreten, mutlu ve dengeli, kendine ve topluma yararlı, özgüveni gelişmiş, doğru ve sağlıklı kararlar alabilen, başkalarıyla birlikte çalışma alışkanlığı kazanmış, demokratik çağdaş insan haline gelir. Yaratıcı dramanın en önemli boyutlarından biri de insanlar arası karşılıklı davranışların öğrenilebilir ve öğretilebilirliği ile ilgilenen etkileşim eğitim biliminin temel konusu olan TOPLUMSALLAŞMA’ dır. Oyunlardaki etkileşim ile toplumsal gerçeklere dayalı temel yapılar benzeştiği için drama toplumsal gerçekleri en iyi şekilde anlatır.

Zeka ve akıl oyunları farklı kuramlara ve uygulamalara göre çeşitli kategorilere ayrılabilir. MEB Zeka Oyunları Dersi Zeka ve Akıl Oyunlarını 6 bölüme ayırarak ünitelendirmiştir. Ortaokullar için hazırlanıp Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı’nın onayından geçmiş olan bu dersin kapsamına giren 6 Ünite/Kategori ve Zeka ve Akıl Oyunları  şöyledir:

1. Akıl Oyunları

  • Sudoku
  • Bölgesel Sudoku
  • Sihirli Piramit
  • ABC Bağlamaca
  • Patika
  • Apartmanlar
  • Çit

2. İşlem Oyunları

  • Kendoku (Tek işlem) (4 İşlem)
  • İşlem Karalama
  • İşlem Karesi
  • Çarpmaca
  • Kapsül
  • Kakuro
  • Sütun İşlem

3. Strateji Oyunları

  • Nim
  • Tactix
  • 4 x 4 Dama
  • Tic Tac Toc
  • Üç Taş
  • Dokuz Taş
  • Sayı Bulmaca
  • Hex
  • Tavşan ve Tazılar
  • Mankala (Mangala) Türleri
  • Türk Daması
  • Amerika Daması
  • Çin Daması

4. Karma Zeka Oyunları

  • Kap Aktarma Oyunları
  • Kibrit Oyunları
  • Nehir Geçme Oyunları
  • Şapka Soruları
  • Satranç – Go Problemleri

5. Sözcük – Mantık Oyunları

  • Anagramlar
  • Sözcük Merdiveni
  • Şifreler
  • Kare Bulmacalar
  • Üç Değişkenli Mantık Oyunları
  • Dört Değişkenli Mantık Oyunları
  • Mantık Karesi
  • Yalancı Doğrucu Mantık Oyunları

6. Mekanik Oyunlar

  • Tangram
  • T Puzzle
  • Tetromino
  • Pentomino
  • Üç Boyutlu Küp Sayma ve Şekil Oluşturma Oyunları